Een team zonder een missie is als een mens zonder een levensdoel. Suurloos en ineffectief. Om ervoor te zorgen dat activiteiten gaan bijdragen aan beoogde doelen, zal eerst het einddoel duidelijk moeten zijn. Met andere woorden: wat wil je bereiken en waarom? Deze vraag is niet voor iedereen even gemakkelijk te beantwoorden is. Dit heeft te maken met de richting van psychische energie. Met andere woorden: het niveau van bewustzijn van de mens.
Ieder mens heeft een verschillend niveau van bewustzijn. Carl Jung maakte op het niveau van de psychische energie onderscheid tussen de functies intuïtie (vuur), denken (lucht), gewaarwording (aarde) en voelen (water). Hij gebruikte de vier elementen als metafoor voor de beschrijving van vier persoonstypen:
- het intuitieve type
- het rationele type
- het gewaarwordingstype
- en het gevoelstype
Ieder persoonstype kijkt vanuit een andere hoek naar de wereld. De vier types hebben elkaar nodig om effectief te kunnen functioneren (zie afbeelding)
In de praktijk komt het regelmatig voor dat een team uit meer van hetzelfde element is opgebouwd. Gevolg is dat men elkaar in kwaliteiten versterkt en in valkuilen verzwakt. Neem het volgende voorbeeld.
Het managementteam van een afdeling Informatiemanagement zit middenin een transitieproces. Het is voor iedereen duidelijk dat de veranderingen gevolgen zullen hebben voor de organisatie-inrichting. Het team probeert al maanden de ‘stip op de muur’ helder te krijgen. Maar het proces stagneert iedere keer. Overlegvormen verzanden in discussies over niet beinvloedbare factoren. ‘De directie moet eerst nog een besluit nemen’ ,’ De klant heeft andere belangen die we eerst moeten dienen’ of ‘ laten we wachten op de plannen van de afdeling IT’ . Het zijn vormen van excuses om de verandering uit te stellen. Maar waarom? Wat belemmert het team om koers te bepalen?
Het MT belegt een heisessie. Het ochtendprogramma is gewijd aan houding en gedrag. Er wordt gebruik gemaakt van het elementenmodel van Hubé. Alle MT-leden vullen een elemententest in waarvan de gezamenlijke scores worden opgeteld. Wat blijkt? Het merendeel van de teamleden wordt vertegenwoordigd door de elementen aarde en water. Het element water staat voor gevoel, inlevingsvermogen en flexibiliteit. Dit type is uitstekend in reflecteren en zorgt in de regel voor draagvlak. Het aardetype is praktisch, daadkrachtig en nuchter. Maar gaat soms te snel over tot actie. Wat betekent deze informatie nu voor het teamproces?
Het team hecht waarde aan draagvlak en actie. Zij ervaart en beoordeelt de wereld om zich heen vanuit het hier-en-nu. Dit heeft te maken met de richting van de collectieve energie. De energie van het team komt vanuit gevoel en gewaarwording. Men is uitstekend in staat om adhoc te werken en om de klant voor zich te winnen. Doordat men elkaar op dit punt versterkt, is er risico op reactief gedrag.
- De klant heeft een behoefte
- het team evalueert
- komt met concrete acties
- en evalueert deze met de klant
Dit is de loop van overwaarde.
Aan de andere kant van het model ligt de valkuil van het team. Het werken vanuit een missie en lange termijn visie. Door focus op het hier-en-nu is het voor het team lastig om vooruit te plannen (element lucht) en om de regie te pakken (element vuur). Het team heeft moeite om zichzelf te identificeren. Er staat een missie op papier, maar deze wordt door de teamleden niet ‘geleefd’. Daarnaast kost het moeite om een lange termijn visie te ontwikkelen. Er zijn continue veranderingen gaande in het hier-en-nu, waardoor het team automatisch in de actiemodus terecht komt. Ze wil oplossingen voor datgene wat nu op ze afkomt.
En daar gaat de effectiviteit mank. Er is voortdurend beweging gaande. Dat maakt het noodzakelijk om een toekomstvisie te hebben. Zodat de afdeling proactief kan handelen. Er is dus een missie en visie nodig. Vragen als ‘Waarvoor staat het team? Wat zijn onze kernwaarden? En wat willen we betekenen voor de klant?’ zijn nodig om richting te geven aan de nieuwe koers. Als het team eenmaal helder heeft waarvoor ze staat, kan de stap worden gezet naar visievorming. Wat wil het team nastreven? Hoe wil ze dat doen? En wat heeft ze daarbij nodig? Antwoorden die vragen om analytisch vermogen en communicatie. Twee typische kenmerken van het element lucht. Het luchttype is rationeel, logisch en kritisch. Dit type is in staat om samen met het vuurtype de toekomst uit te stippelen vanuit identiteit en strategie.
Wil het managementteam effectiever worden, dan zal ze een stap voorwaarts moeten zetten. Te beginnen met het doorleven van de identiteit van het team en het verkennen van toekomstperspectieven. Hierbij zou een vuurtype behulpzaam kunnen zijn. Maak bijvoorbeeld een vuur- en/of een luchttype verantwoordelijk voor het proces. Laat ze hun eigen kwaliteiten benutten. Mochten deze personen niet in eigen huis aanwezig zijn, haal er dan (tijdelijk) iemand bij die in staat is om boven de huidige omstandigheden uit te stijgen. Een andere invalshoek geeft een impuls aan het teamproces. Het zorgt ervoor dat de energie van het team zich – tijdens het veranderproces - niet langer richt vanuit het hier-en-nu, maar vanuit de toekomst. Daardoor zijn ze niet langer afhankelijk van hun omgeving, maar kunnen ze zelf hun koers bepalen (binnen de kaders).
Volg mij op: