Volgens Hersey en Blanchard is het kenmerk van een effectieve leidinggevende dat hij in staat is om verschillende vaardigheden aan te wenden. Een succesvolle manager zou zijn stijl moeten aanpassen aan de omgeving. In theorie is dit een prachtig uitgangspunt. Maar in de praktijk excelleert een manager op een van de leiderschapsstijlen. Is het dan niet effectiever om in de eigen voorkeursstijl te functioneren en de situatie daarop aan te passen?
In mijn vorige blog heb ik laten zien dat mensen worden beïnvloed door de richting van psychische energie. Ieder mens kijkt vanuit een andere hoek naar de wereld. Waar de een van nature gaat analyseren, zal een ander eerst naar zijn gevoel luisteren. Dit noemen we het niveau van bewustzijn. Er zijn vier niveaus van bewustzijn te onderscheiden: intuïtie, ratio, gewaarwording en emotie. Je bent het meest effectief als je vanuit je eigen kracht functioneert. Niet voor niets zien we in coaching steeds vaker de nadruk liggen op het verbeteren van kwaliteiten, in plaats van het wegnemen van zwaktes. Gaat in leiderschap niet hetzelfde uitgangspunt op?
Een effectief leidinggevende kan zich volgens het gedachtegoed van Hersey en Blanchard flexibel bewegen tussen verschillende mensen en verschillende situaties. Toch is geen enkele manager onder alle omstandigheden in staat om effectief te functioneren. Effectief leiderschap hangt samen met het persoonlijk bewustzijnsniveau. Met andere woorden: de richting van de psychische energie. De elementen vuur, lucht, aarde en water staan symbool voor vier bewustzijnsniveaus. Ieder element is verbonden aan een organisatiegebied waarop de persoon zich van nature focust (zie afbeelding). Hoe meer balans tussen de elementen, hoe hoger de effectiviteit.
Neem het volgende voorbeeld.
Een team accountsupport van een commerciële afdeling geeft ondersteuning aan de account managers met het doel om klantbehoud en klantenwerving te realiseren. Beide teams werken aan hetzelfde doel, maar vanuit verschillende perspectieven. De account supporters maken de account plannen en de accountmanagers onderhouden het klantencontact. Beide teams hebben hun werkprocessen niet goed op elkaar afgestemd. Daardoor zijn accountplannen niet op tijd klaar en ontbreekt belangrijke klantinformatie. De leidinggevende van de afdeling heeft de verantwoordelijkheid om beide teams goed te laten samenwerken richting de klant. Wat kan de leidinggevende doen om de samenwerking binnen zijn afdeling te verbeteren?
Op basis van het elementenmodel van Hubé is het bewustzijnsniveau van de leidinggevende in beeld gebracht. Dit leidt tot het volgende profiel:
Elementenprofiel van: leidinggevende X
| Vuur | Lucht | Aarde | Water | |
| Score | 32 | 18 | 26 | 14 |
In het elementenprofiel is te zien dat de leidinggevende wordt gedomineerd door het element vuur. Dit betekent dat zijn energie zich in eerste instantie richt vanuit intuïtie. De leidinggevende is een gedreven en ambitieus persoon. Hij gaat af op een intuïtieve ingeving, als een vorm van innerlijk weten. Zijn focus ligt op missie. Het vuurtype wil zichzelf profileren. Het element aarde is het tweede element in het persoonsprofiel. Dit element staat voor pragmatisme, nuchterheid en een kritische houding. De leidinggevende kan vanuit zijn overtuigingen te snel tot actie overgaan. En loopt daardoor risico dat hij te weinig op details let en te snel beslissingen neemt.
Van de teams is ook een profiel gemaakt. Alle teamleden hebben, net als de leidinggevende, een elemententest ingevuld waarvan de scores bij elkaar zijn opgeteld. Dit levert het volgende beeld op:
Elementenprofiel team account support
| Vuur | Lucht | Aarde | Water | |
| Score | 84 | 96 | 192 | 168 |
Het team account support wordt gedomineerd door het element aarde. Dit element kenmerkt een praktisch, behulpzaam en gestructureerd team. Eigenschappen die prima aansluiten bij het ondersteunende karakter van het team. Het tweede element van het team is water. Dit staat voor gevoel, flexibiliteit en inlevingsvermogen. Het team heeft behoefte aan begrip en aansluiting bij het team accountmanagement. En hier wringt de schoen.
In het teamprofiel van de account managers is te zien dat zij in geringe mate worden beïnvloed door het element water. De account managers hebben veel minder behoefte aan verbinding. Zij willen juist vanuit zelfstandigheid opereren. En hebben, net als de leidinggevende, behoefte om zichzelf op de kaart te zetten. De meeste energie van het team gaat uit naar de klant. Het is immers hun missie om de klantrelatie te onderhouden.
Elementenprofiel team accountmanagement
| Vuur | Lucht | Aarde | Water | |
| Score | 150 | 90 | 135 | 75 |
Verbinding leggen
De leidinggevende heeft van nature de meeste aansluiting met de account managers. Het is zijn kwaliteit om de afdeling zichtbaar te maken en nieuwe initiatieven te ontplooiien (vuur). De energie van de leidinggevende is krachtig, doch kortdurend. Dit maakt het lastig om verbinding tot stand te brengen. De vraag is of de zittende leidinggevende in staat is om beide teams nader tot elkaar te brengen. Deze leidinggevende is het meest effectief als hij zijn energie op missie en actie kan richten. Daar excelleert hij in.
Balans in psychische energie
In het voorbeeld is behoefte aan een bruggenbouwer. Iemand die in staat is om verbinding te leggen tussen de kracht van het vuurteam en de prakische inslag van het team account support. De afdeling heeft een visionair nodig. Iemand die in beeld kan brengen waar de afdeling gezamenlijk naartoe zal ontwikkelen. Deze opdracht sluit het beste aan bij een luchttype. Dit element is binnen de afdeling ondervertegenwoordigd. Daardoor heeft de afdeling moeite om plannen voor de lange termijn te ontwikkelen.
Het elementenmodel laat zien dat effectief leiderschap samenhangt met de richting van psychische energie. Zorg er dus voor dat managers in hun kracht zitten. Dat kan door ze op een positie te plaatsen die goed aansluit bij de samenstelling van degenen waar leiding aan wordt gegeven. Balans is het toverwoord. Een leidinggevende kan pas effectief functioneren als zijn energie verbindend werkt.
Volg mij op: